Saturday, March 31, 2007

Nepal, Lumbini al in zicht?

Ik vermoed dat Kusinagar en Sravasti reeds hun indrukken hebben nagelaten en onze twee reizigers verder aan 't trekken zijn richting de grens met Nepal, om zo in Lumbini te verzeilen... Op 't moment heb ik nog geen nieuws, maar dat komt er misschien iets minder ... als ik me goed herinner waren er vorige keer in Lumbini niet zoveel faciliteiten, dus... geef ik alvast een voorsmaakje waar onze twee vrienden terecht gaan komen...


De 700 kilometer lange strook langs de grens met India die de Terai wordt genoemd, is vlak. De streek herbergt twee belangrijke bedevaartplaatsen, Lumbini voor boeddhisten en Janakpur voor hindoes, en een aantal wildparken waarvan Chitwan National Park het bekendst is. Ondanks het feit dat Nepal door toeristen wordt overspoeld is de Terai nog relatief ongerept. Een bezoeker zal het hier moeten doen met de traditionele dal bhat of palak paneer in plaats van spaghetti. Het gebrek aan comfort wordt ruimschoots goedgemaakt door de rust…

Zowel letterlijk als figuurlijk is India hier dichtbij. Je ziet het op straat, aan de mensen die vanuit alle windstreken lijken te komen. Aan de fietsriksja's voortgetrapt door magere donkere mannen. Er lopen ook veel Indiase saddhu's rond, die de heilige plaatsen komen bezoeken.In de regionale geschiedenis wisselden Nepalese en Indiase heersers elkaar af. De Nepalese Shah-dynastie trok uiteindelijk aan het langste eind: vanaf begin 19e eeuw maakt de Terai definitief deel uit van Nepal. Pas in de jaren 60 van de 20e eeuw slaagden zij er in het gebied van een malaria-jungle te veranderen in wat het nu is: de belangrijkste regio in Nepal voor landbouw en industrie

Dan hebben we nog de pelgrimage, het is een spirituele onderneming die zonder uitzondering een diepe indruk achterlaat. Zei de Dalai Lama niet: “Als we hetzelfde thuiskomen als we weggingen, is het de tijd en het geld niet waard geweest.” Ook de Boeddha moedigde zijn leerlingen aan om pelgrimstochten te ondernemen naar plekken zoals Lumbini. Als een dergelijke reis met een toegewijd hart werd ondernomen zou het zeer heilzaam zijn voor de spirituele groei.

Maar waar is Boeddha geboren? In Nepal weten ze het nu zeker. De plaats heet Lumbini. De geboorteplaats werd honderden jaren geleden aangeduid met een grote steen. Die steen werd
nu teruggevonden onder een oude tempel. Sinds kort is het dus officieel, na enige ruzie tussen India en Nepal, dat Boeddha in Lumbini is geboren. Het dorpje is 1 straat groot, met 50 rieten huisjes en 20 stenen (waarvan 4 hotels, zonder warm water.)
Het feit dat Lumbini een nietszeggend dorpje is en geen Jeruzalem of Mekka, inspireerde (of moet ik zeggen: frustreerde) de Japanse architect Kenzo Tange tot het ontwikkelen van het Lumbini ‘Masterplan’ Op deze heilige plek moest iets groots verrijzen: een park met kloosters, tuinen, hotels, een museum, een bibliotheek. Sinds het plan ontstond in 1978 zijn er tal van kloosters in de eigen bouwstijl neergezet. Er staan ongeveer 20 hele mooie boeddhistische tempels van verschillende landen zoals Thailand, Korea, China,Vietnam... Ik hoop maar dat het ‘masterplan’ voor dit schattige minidorpje geen spiritueel “disneyland Lumbini” ooit moet worden, want de tempel van het ene land is nog indrukwekkender dan die van het andere land. Het is maar zoals je ertegen aan kijkt, niet? Genieten van de rust en het speciale gevoel dat je in Lumbini kan krijgen, komt blijkbaar toch van binnenuit, niettegenstaande er buiten veel mooie dingen te bewonderen zijn... Liefs, Sabine.

Thursday, March 29, 2007

Sravasti, de wonderen zijn de wereld nog niet uit...




Onderweg...

Even wat achtergrondinfo voor de liefhebbers...

Sravasti of Savatthi, plaats waar het Jetavana is gelegen, wordt tegenwoordig geïdentificeerd als Sahet-Mahet, dat nabij Balrampur ligt.
Het klooster van Jeta te Sravasti, het Jetavana klooster dus, was een geschenk van Anathapindika, de belangrijkste mannelijke sponsor van de Boeddha. Zijn naam betekent letterlijk: 'hij die voedsel geeft aan de hulpeloze'. Het is in dit klooster waar de Boeddha 35% van zijn toespraken hield. Vanaf het 21e jaar tot aan het 44e jaar van zijn dienstverlening, bracht de Boeddha de regenseizoenen door in het Jetavana klooster en het Pubbarama klooster, dit vanwege de grote vrijgevigheid van Anathapindika en Visakha, de respectvolle donateurs van de twee plaatsen. Dit verklaart waarom de meeste toespraken daar zijn verteld.

En dan nu de wonderen te Sravasti:

Mahamodgalyayana, een leerling van Boeddha, had een wonder verricht om een bijzonder fijne gouden bedelnap te krijgen. De Boeddha reageerde hierop door het verrichten van wonderen te verbieden. Een groep niet-Boeddhisten hoorde hiervan en concludeerde dat Boeddha geen wonderen kon verrichten. Dus zij daagden hem uit tot een wedstrijd. Boeddha besloot, een wonder te verrichten, onder een mango-boom buiten de stad. Echter, toen Boeddha en zijn gevolg daar aankwamen, waren alle Mango bomen omgehakt. Toen de Boeddha bij de afgesproken plek aan kwam, verwelkomde een lokale tuinman hem met een Mango. Boeddha at de vrucht op en vroeg zijn leerling Ananda om de tuinman de pit te laten planten. Wonderbaarlijk genoeg groeide het zaadje onmiddellijk uit tot een volwassen boom, afgeladen met vruchten.

De daadwerkelijke wonderen vonden echter de volgende dag plaats. De eerste hiervan is bekend als de yamakapratiharya, ofwel 'tweeling illusie'. In dit wonder zweefde de Boeddha naar boven, kwam er vuur uit zijn schouders en water uit zijn voeten. In sommige versies van dit verhaal staat hij hierbij op een regenboog.
Het tweede wonder is bekend als mahapratiharya, ofwel 'Grote Illusie'. In dit wonder verdeelde de Boeddha zichzelf in meerdere lichamen, waardoor alle aanwezigen een eigen 'Boeddha' hadden om mee te converseren. Als dat geen luxe is! Groetjes, Sabine.

Kusinagar, wat wil je weten...



Kushinagara (ook wel Kusinagar ) is gesitueerd vlakbij de plaats Kasia in de provincie Uttar Pradesh, 52 km van Gorakpur, in het noorden van India. Deze deelstaat is een van de armste en tevens de deelstaat met het hoogste bevolkingsaantal ter wereld. De verschillen tussen ontwikkeling van mannen en vrouwen zijn nog zeer groot, maar beginnen toch stillekes aan kleiner te worden.

Kushinagara was in zeer vroegere tijden het voornaamste centrum van het Malla koninkrijk in het antiek India. Later stond het bekend als de plaats waar de Boeddha overleed en het Parinirvana bereikte. De precieze locatie is nabij de Hiranyavati rivier. Gautama Boeddha werd hier ook gecremeerd en zijn relikwieen werden verdeeld tussen 8 verschillende koninkrijken, en verspreidden zich zo vanuit Kushinagara over de rest van India. Veel van de ruïnes, stoepa's , ... zijn gebouwd in de periode tussen 3e eeuw voor Christus tot de 5e eeuw na Christus, toen het gebied relatief welvarend was. Ook de Mauryaanse koning Asoka heeft bijgedragen aan de gebouwen die in Kushinagara geconstrueerd zijn.

( Het Mauryaanse Rijk was het eerste grote rijk van India. Het bestond van 321tot 185 v. Chr. en werd geregeerd door de Mauryadynastie. In de hoogtijdagen overheerste het rijk vrijwel geheel het noorden en midden van India en gedeelten van Afghanistan en Pakistan.

Asoka de Grote was de heerser van het Mauryaanse Rijk van 268 tot 231 voor Christus. Na een bloederige en gewelddadige overwinning op een naburige staat kreeg hij spijt van het leed dat hij met deze oorlog anderen had aangedaan, en bekeerde zich tot het boeddhisme. De naam Asoka is Pali voor "vrij van zorgen". Asoka erfde en verenigde een enorm grondgebied, groter dan het huidige India.
Het huidige embleem van India :is tevens een weergave van de top van een van de pilaren van Koning Asoka, gevonden in Sarnath. Ook de vlag van India bevat een onderdeel van dezelfde pilaar. Koning Asoka liet deze pilaren op belangrijke plaatsen in zijn rijk neerzetten, met inscripties over het reiligeuze leven, zijn beleid als koning en over hervormingen die hij doorvoerde. De religieuze inscripties betreffen veelal praktische boeddhistische leringen, maar ook leringen van andere religies als het jaïnisme en het bhrahmanisme. In deze inscripties maande Koning Asoka zijn volk ook aan om religieuze tolerantie te praktiseren. )
Vanaf de 13e eeuw tot de 19e eeuw was Kushinagara een verlaten en vergeten plaats, als gevolg van het bijna compleet verdwijnen van het boeddhisme uit India. De Boeddha Tempel was bedekt met een 12 meter hoge laag stenen, en gelegen in een dik bos. In 1854 werd Kushinagara voor het eerst weer geassocieerd met de ruïnes in de huidige plaats Kasia. Sir Alexander Cunningham, vond in 1861 bewijs dat het huidige Kushinagara de plaats was waar de Boeddha overleed en het parinirvana behaalde.



Het Parinirvana is het fysiek overlijden en het definitief uiteenvallen van de vijf khandas van iemand die het nirvana behaald heeft (een Boeddha of een Arhat )

De vijf Skandhas, letterlijk: 'vijf hopen' of de vijf groepen van bestaan is een in het boeddhisme vaak voorkomende onderverdeling van de bestaansdelen of aspecten van de mens. Soms spreekt men ook wel van de 'vijf groepen waaraan gehecht wordt'

De vijf skandhas zijn:
1) materie of fysieke vorm. Hiertoe behoren het lichaam en externe objecten. Rupa omvat dus het gehele fysieke aspect van de werkelijkheid, niet slechts het menselijk lichaam.
2) gevoel of gevoelens. Deze gevoelens ontstaan door het contact van (een van) de zes gevoelsorganen met een (extern) object.
3) perceptie of voorstelling. Ook het geheugen speelt hier een rol, omdat percepties en het voorstellingsvermogen afhankelijk zijn van vroegere ervaringen.
4) intenties, ook wel gedachten. De bewuste of onbewuste intenties die het gedrag bepalen. Met gedrag wordt hier zowel mentaal en lichamelijk gedrag als spraak bedoeld.
5) bewustzijn of aandacht.

Al hetgeen waar mensen zich aan kunnen hechten (alles wat zich in de wereld of in het bewustzijn manifesteert, met uitzondering van nirvana), behoort tot een van deze 5 groepen van bestaan.

In het Nederlands betekent Parinirvana, compleet Nirvana.
Bij het overlijden van iemand die het Nirvana bereikt heeft vindt volgens het boeddhisme totale onthechting van de wereld plaats, en is men niet meer onderheving aan de resultaten van oud karma Er vindt ook geen wedergeboorte plaats. De Boeddha zei dat iemand die het Nirvana behaald heeft, nog steeds een rest of achterblijfsel heeft. Ook al is hij in zijn geest compleet onthecht, zijn geest en lichaam functioneren nog steeds in de wereld en zijn er tot op bepaalde hoogte nog steeds van afhankelijk. Bij het overlijden echter vallen de vijf skhandas (lichaam, gevoelens, voorstelling, intenties en bewustzijn) weg en pakt een Boeddha of Arhat geen nieuw leven op omdat hij niet gehecht is aan het leven. Ze laten aldus de vijf skhandhas definitief achter en behalen zo het compleet Nirvana (Parinirvana), zonder achterblijfsel. Normale mensen die nog aan het leven gehecht zijn pakken volgens het boeddhisme na hun dood een nieuw leven op en vervolgen zo hun bestaan in het samsara.
De Boeddha weigerde vragen te beantwoorden die gericht waren op waar een Arhat of Boeddha na hun overlijden heengaan, omdat deze vraag niet van toepassing is en slechts gemotiveerd wordt door metafysische speculatie. Hij beantwoordde de vraag wel soms met een wedervraag gebaseerd op de gelijkenis van Nirvana met een uitgedoofd vuur; "Waar gaat het vuur heen nadat het uitgedoofd is? Gaat het noord, zuid, oost of west?". Het correcte antwoord hierop is dat deze vraag niet van toepassing is en dat hij daarom niet beantwoord kan worden.

Tegenwoordig is Kushinagara een welbezochte pelgrimsplaats.

Firma List & Bedrog, bekend in heel India...

Onze twee reizigers zijn goed aangekomen in Gorakhpur. Niettegenstaande de beruchte indiase trukendoos terug even boven kwam… Tsja, de firma List & Bedrog heeft een dikke vinger in de Indiase pap. Het lijkt wel of iedereen voor dit bedrijf werkt. De scams zijn een deel van de fun, moet je maar denken. Maar hou ze verdimme in de gaten, die gasten! Dat hebben ze dan ook maar gedaan….

Een auto was vastgelegd om 6u `s morgens, dus deze morgen met de bagage door de smalle straatjes van Varanasi lopend, loopt er plots een rat over Dirk’s voeten. Verschieten!!! Even verder wordt ze gevangen door een hond. Op hun afgesproken plaats geen auto te zien. Terwijl ze staan te wachten, zien ze hoe een hond wordt doodgereden. Vandaag hebben ze een totaal van 3 verkeersslachtoffers gezien. De hotelbaas komt plots per brommer aangereden en zegt dat ze met zijn auto gaan, want er is iets misgelopen met de kleine Indi car. Zijn auto is uiteraard, hoe kan het anders, een grote luxewagen en hij probeert meer centen los te krijgen, maar dat pakt uiteraard niet, hij had immers een kleine auto beloofd. Onderweg zien ze nog een frontale botsing tussen twee vrachtwagens...

Ter plaatse, in Gorakhpur, zijn ze in een oude dokterswoning gelogeerd. Redelijke prijs en propere kamers. Het restaurant is er uitstekend en het pluimveebestand is hier vandaag terug ernstig afgenomen door hun tweetjes, kip-tandoori… arme beestjes. (hoeveel slachtoffers waren er nu ook alweer?) Verder hebben ze nog een geduldsoefening in de bank ondergaan, geld wisselen genaamd.

En morgen gaat het richting Kushinagar en overmorgen naar Sravasti. Daarna Nepal.
Meer info over deze plaatsen, voor de liefhebbers, in het volgend berichtje…

Wednesday, March 28, 2007

In India is "everything possible, sir"....

In India is “everything possible, sir” dat krijg je regelmatig te horen… nu is het ook bewezen.

Vanochtend zijn ze naar het schooltje voor kinderen met een handicap geweest. Van de Zwitserse organisatie, Kiran Suryoday. Het was blijkbaar een moeilijke bevalling om het te vinden maar waar een wil is, is een weg. Vertrokken met een tuk-tuk door de wir-war straatjes, getipt met een goede wegbeschrijving door twee nonnetjes, een indische en een westerse. Hop zij weg… via een LANGE hobbelige weg, ze hadden beter elks een paard gehuurd maar allez, het is gegaan, de nonnetjes hadden hun wel verwittigd dat de weg in HEEL slechte staat was, nu wisten ze wel dat dat in gans India zo was, maar als men hier zegt heel slecht, dan wil dat ook zeggen superslecht..... Om je er iets bij voor te stellen, komt hier een beschrijving: je neemt een goeie ploeg je rijd die over de weg, die ooit eens asfalt was en je gooit hem vol met allerlei stenen en dan probeer je niet in een put van 2 op 2 m te vallen. Dit is dan een slechte weg !!! Maar het was de moeite, we werden door een zwitserse jongen tot bij het klasje van Danielle gebracht en Danielle dacht blijkbaar niet dat ze “het bezoek op woensdag” echt gemeend hadden, dus ja-ja Danielle ze waren er echt hoor. Geheel verbaasd dat ze niet met de bus gekomen waren, maar met een tuk tuk… gans de organisatie moest getoond en uitgelegd en hoedje af hoor, mooi, proper, netjes en de kinderen tevree... Soms moeten ze wel met zijn tweeën in een bedje naar dat is geen ramp. Een klein lief vrouwtje dat de schat is van gans de organisatie, 20 jaar voor moeder Theresa gewerkt en nu voor deze kindertjes reeds 12 jaar. Ze slaapt zelf op een kramiekel bedje bij de jongetjes, je weet maar nooit dat er iemand ‘s nacht haar nodig heeft zegt ze. Zo een lief moedertje voor die kleine ventjes. Niet te geloven, je hart smelt helemaal… als het dat nog niet v d plaatselijke hitte heeft gedaan…

Normaal gezien vertrekken onze globbetrotters morgen naar Gorakhpur, als de wagen, een kleine Indi car, vertrekt tenminstte, hopen ze ongeveer 5 uur later daar toe te komen. We zullen zien (euh, horen)
Gorakhpur is de laatste grote stad voor de grens, 250km ten noorden van Varanassi. In het oostelijke deel van de staat van Uttar Pradesh, beroemd voor de pers van Geeta, welke Hindoe godsdienstige teksten publiceert en boeddhistische historische plaatsen zoals Kusinagar zijn nabij gelegen. Wordt vervolgd…. Groetjes, Sabine.

Monday, March 26, 2007

Varannasi....Wat een stad wat een bedoening.....

Wat een stad wat een bedoening... even samenvatten...

Eergisteren moest het fort, met zijn oude Belgische wagens (Minerva, Panhard), heel veel koetsen en getuig en manden om op olifanten te rijden eraan geloven (zonder stofvod weliswaar) De Maharadja die er nog woont heeft zelf geen macht meer, maar ’t is echt wel de moeite voor een bezoekje, zo te horen.

Nadien zijn ze tevens naar Sarnath geweest een beetje ten noorden van de stad, mooie site en heel goed onderhouden. Hier is ook een klein museum met echt wel heel mooie Boeddhabeelden en veel lintelen met prachtige decoraties. Men heeft hier ook een Ashoka pilaar gevonden met daarop vier leeuwen, spijtig genoeg heel ernstig beschadigd. Het Dharmawiel dat boven op de leeuwen stond, is er ook nog. En dan de stoepa 30m hoog en ook nog een aantal heel mooie dekoraties erop met verscheidene afbeeldingen en motieven. De temperatuur was er ook iets doenbaarder, er was zelfs een licht briesje..... een joepie-kreet!! was te horen… en de siësta werd direct afgeschaft…

Gisteren, de klassieke zondag,... (om ietsje houvast te behouden, denk ik) was een rustdag en buiten de Ghats, wat winkeltjes, waaronder de silk-industrie, (de weefgetouwen en de kleuring van de zijde hebben ze van nabij kunnen bekijken) zijn onze avonturiers wat gaan verkennen in de stad, ja-ja, heel veel kinderarbeid, ... Na het vele wandelen, moest de innerlijke man aangesterkt en één van de beste restaurants moest er aan geloven, veggi uiteraard, ze hebben 600irp gespendeerd (das elks 5euro ! amai, wat buitenissig zeg!) Maar het was blijkbaar heel lekker. Dirk heeft een Thali gegeten, dat is een schotel met heel veel potjes met allerlei op en Luc heeft een sweet-corn-veggi soup genomen en dan paneerbrochetjes en dan stuft capsicum (paprika's) en de sausjes er bij waren heerlijk. Nadien een curd met fruit en Dirk een gewone curd, heerlijk!! Blijkbaar heeft Luc tijdens het eten heel veel aan mij gedacht maar spijtig genoeg kon hij het niet mee-e-mailen tot hier.... vandaar dat ik net zoals iedereen die deze eet-uitspatting leest, visualiserend moet genieten….

Deze ochtend dan, gaan bootje varen en de camera’s waren paraat, fantastische foto’s zijn het resultaat.... als kers op de taart kwam er vlak bij hun bootje een Ganges-dolfijn boven water. Te laat voor de foto, maar wel op hun netvlies gebrand…

Verdere planning is nog onduidelijk, maar dat is ... dus ... een andere manier van reizen …

En nu Varannasi nog eens, wat is eigenlijk Varannasi..... volgens Luc...
Bedenk een waterkant met veel en hoge trapjes en achter die trapjes zijn heel veel straatjes, wirwar door mekaar. Het water is HEILIG!! Leg alles vol met rommel van allerlei aard, afval, koeien, tuktuks, riksjas en heel veel bootjes, winkeltjes met bucht-bucht-bucht, plastiek bucht, metaal bucht, hout bucht, geef dit kleurtjes zoveel en zo flashy je maar kunt. EN NU komt het hoofdbestanddeel, SCHIJT en ZEIK alles onder en geniet van de mensen die hier in baden.......Die hier willen verbrand worden....Die hier willen in wassen....Die hier willen van drinken....Die hier willen van eten.....vis.....Die hier willen van leven....Die hier kinderen maken....Die hier kakken en pissen voor je neus....En hier lekkere thee van maken.... en toch is het mooi, zo ongelooflijk mooi..... toch is Varannasi MOOI in allerlei wegen.... kinderen spelen...kinderen lachen....ouderen en ook jonge mensen worden voor je neus opgestookt en anderen staan er naast te wenen....en nog anderen staan er naast grapjes te maken, belletjes rinkelen en pudja’s galmen van alle kanten door de lucht en de Sadhoe en alle andere heiligen doen hun werk..... ritselen met een lange stok door de beenderen en de organen die stilletjes langs je neus in as veranderen EN...... de kinderen spelen en de kinderen lachen en maken nieuwe kindertjes die ook verdwijnen op de stapel..... ja zelfs zo klein..... roepie...roepie....roepie.....SIR....

Dit is wat Luc voelt nu en... het is mooi maar ook moeilijk......

(We kunnen het ons misschien een beetje inbeelden…. een beetje !!, denk ik.... )

Saturday, March 24, 2007

Meer over de toespraak in het hertenpark te Sarnath...

Voor diegenen die er iets meer willen over weten, here we go...

In de eerste toespraak die Boeddha hield in het hertenpark van Sarnath vertelde hij over de vier edele waarheden en het achtvoudig pad, dit zijn de belangrijkste richtlijnen van het Boeddhisme.

De vier edele waarheden:
1. Het lijden bestaat
2. Het lijden heeft een oorzaak
3. Er bestaat een manier om het lijden te beëindigen
4. De weg die het lijden kan beëindigen voert langs het achtvoudig pad

een andere versie van deze vier edele waarheden, die eigenlijk op hetzelfde neerkomen:

De vier edele waarheden over lijden zijn:
1. het leven is moeilijk
2. dat komt omdat we verlangen naar zaken die ons onmogelijk bevrediging kunnen geven en ons daaraan willen vasthouden
3. iedereen kan van moeilijkheden bevrijd worden
4. iedereen kan van moeilijkheden bevrijd worden door een mededogend leven te leiden dat gekenmerkt wordt door deugd, wijsheid en meditatie

Boeddhisten geloven in het levensrad of het rad van de wet, dat is de vicieuze cirkel van geboorte en wedergeboorte. De acht spaken in het rad herinneren de boeddhisten aan de regels van het achtvoudig pad. Dit pad leidt volgens Boeddha naar het einde van het lijden.

Het achtvoudig pad:
*De juiste inzichten: de vier edele waarheden begrijpen.
*De juiste gedachten: het afzien van begeerte, vriendelijkheid, niets of niemand kwetsen
*De juiste woorden: het spreken van de waarheid, op een vriendelijke en wijze manier.
*De juiste daden: niet stelen of bedriegen.
*Het juiste levensonderhoud: in het levensonderhoud kunnen voorzien op een manier dat er geen bloed vergoten wordt of anderen schade wordt toegebracht.
*De juiste inspanning: het aanmoedigen en ontwikkelen van een positieve gedachtegang.
*De juiste opmerkzaamheid: zich bewust zijn van gedachten en daden die de huidige en toekomstige wereld aantasten.
*De juiste concentratie: de staat van innerlijke vrede die ontstaat door de bewandeling van het achtvoudige pad.

Onthechting speelt in het Boeddhisme een grote rol, de boeddhist mag zich aan niets of niemand hechten. Men moet proberen los te komen van materiële zaken. Wanneer je nergens aan gehecht bent, kun je het niet verliezen, en kan het je dus geen leed bezorgen. Wanneer je nergens meer aan gehecht bent en zonder materiële dingen kunt leven, heb je de zin van het leven gevonden, en weet je waar het leven om draait.

Boeddhisten geloven tevens in reïncarnatie en wedergeboorte. Ieder mens dat sterft wordt weer opnieuw geboren. Je bent zelf maar een onderdeel van een hele kringloop. En alles wat je meemaakt is een reactie op de daden die je eerder gepleegd hebt.

In de leer van Boeddha worden alle ethische normen niet bepaald door een godheid of oerkracht die meer is dan de mensheid, maar door ons eigen handelen.
Het boeddhisme kan dus worden beschouwd als een combinatie van filosofie, religie en psychologie. Vooral op de mens zelf gericht, zodat de mens zichzelf een beter en vrediger mens kan voelen.

Het mahayana-boeddhisme, vooral het Tibetaans-boeddhisme, lijkt soms op een godsdienst, omdat het veel beelden, plechtigheden en riten kent (= godsdienstige gebruiken). Bij geboorte, huwelijk en overlijden worden bvb. heilige teksten opgezegd, of als iemand ziek is, kunnen de plechtigheden lang duren. Maar schijn bedriegt!